Impuls "Die gezonde bomen staan voor méér dan alleen groen. Ze gaven het centrum een echte kwaliteitsimpuls."
Zoeken naar de juiste groeiplaatsinrichting
Bij de herinrichting in 2015 stond Ermelo voor een uitdaging die veel gemeenten herkennen. Het centrum moest groener worden, maar tegelijkertijd moest de openbare ruimte geschikt blijven voor intensief gebruik. Peter: “We organiseren hier markten, zeven zomerbraderieën, we vieren koningsdag, organiseren evenementen en er rijdt zwaar verkeer voor bevoorrading en organisatie. Tegelijkertijd wilden we gezonde bomen die zich tientallen jaren moesten ontwikkelen.”
“In die tijd werden veel oplossingen gevonden in een combinatie van kunststofconstructies met bomenzand”, weet Marcel nog goed. Hij vervolgt: “De boomgranulaten presteerden wisselend. Er was veel argwaan. Maar boomgranulaat bood wel meer draagkracht, lagere kosten en was een duurzame oplossing. Wij hadden destijds net een nieuw granulaat ontwikkeld, boomgranulaat ECO. Voor de gemeente Ermelo was dit granulaat zeer geschikt. Het biedt de benodigde draagkracht, voldoende ruimte voor wortelontwikkeling en wordt gemaakt van gerecycled hardgesteente.”
Het echte bewijs komt na tien jaar
Peter koos namens Ermelo voor boomgranulaat ECO. Vol vertrouwen, want het papieren bewijs lag op tafel in de vorm van rapporten en analyses. “Maar het bleef natuurlijk spannend. Het was een groot project voor ons, dus je wilt verzekerd zijn van goed materiaal.” Daarvoor was niet alleen het product belangrijk, maar ook de aanleg. Op verzoek van de gemeente verzorgde een groenaannemer de aanleg van de plantplaatsen, in nauwe samenwerking met de civiele aannemer. Die zorgvuldige afstemming heeft volgens beide heren absoluut bijgedragen aan het resultaat.
"Alle bomen zijn goed aangeslagen," vertelt Peter terwijl hij door het centrum van Ermelo loopt. "Door de jaren heen zagen we steeds meer groeikracht ontstaan. De bladbezetting is gezond en je ziet dat de bomen zich blijven ontwikkelen. Er wordt een foto gemaakt op dezelfde plaats als 10 jaar geleden. De hoeveelheid groen zegt minstens net zoveel als de tevreden blikken van Peter en Marcel. “Ja, ik ben best een beetje trots”, geeft Peter toe. “Die gezonde bomen staan voor méér dan alleen groen. Het gaf een kwaliteitsimpuls aan het centrum. De leegstand hier is laag, er is door ondernemers geïnvesteerd in panden, de openbare ruimte heeft echt een kwaliteitsverbetering doorgemaakt. Tuurlijk, dat komt niet alleen door die bomen, maar het draagt er echt aan bij.”
Natuurlijke infiltratie
Onder de bestrating ligt tegelijkertijd een belangrijke verklaring voor het succes van het project. Door het centrum loopt een lijninfiltratie, die het water onder de bestrating brengt. Marcel legt uit: "Door de verschillende lagen bomengrond en boomgranulaat wordt regenwater op een natuurlijke manier vastgehouden. Zo blijft het beschikbaar voor de bomen. Daarmee gaven we tien jaar geleden al invulling aan principes die we nu klimaatadaptatie noemen."
bewijs "Binnen de groeiplaats zaten de wortels volop. Daarbuiten vrijwel niet. Dat was het bewijs dat het systeem precies deed waarvoor het ontworpen was."
'Ik snap niet dat bomen in dit spul kunnen groeien’
Verderop in het centrum van Ermelo ligt de voorloper van boomgranulaat ECO onder de grond: boomgranulaat samengesteld met lavastenen. Marcel herinnert zich nog een moment waarop hij bij toeval zag wat het systeem ondergronds had opgeleverd.
"Een paar jaar geleden reed ik toevallig langs werkzaamheden aan kabels en leidingen in Ermelo", vertelt hij. "Ze hadden een sleuf gegraven op ongeveer een meter afstand van een bomenrij. Ik stapte uit om even te kijken en raakte aan de praat met een grondwerker. Die zei tegen me: 'Ik snap niet dat bomen in dit spul kunnen groeien.'"
Marcel moet er nog steeds om lachen. "Ik zei: kijk eens goed naar waar die wortels zitten. Daar, en daar. Dat zijn precies de plekken waar we destijds een plantplaats hebben gemaakt." Hij pakt een foto op zijn telefoon erbij. Op de afbeelding is duidelijk te zien hoe de wortels zich intensief hebben ontwikkeld binnen de aangelegde groeiplaats, terwijl daarbuiten nauwelijks beworteling zichtbaar is. "Dat is precies wat je hoopt te zien", zegt Marcel. "Binnen de groeiplaats was een sterke beworteling aanwezig. Buiten dat gebied vrijwel niet. Dat bevestigde dat de groeiplaats exact deed waarvoor hij ontworpen was."
Een impuls voor het hele centrum
Wat tien jaar geleden begon als een vergroeningsproject, blijkt inmiddels veel meer te hebben opgeleverd dan alleen goed groeiende bomen. De openbare ruimte is uitgegroeid tot een prettige verblijfsplek met terrassen, evenementen en een levendig winkelgebied. Dat merken niet alleen de gemeente en Heicom, maar ook de ondernemers in het centrum.
Terwijl Peter en Marcel door het centrum lopen, haakt de eigenaar van de plaatselijke kapsalon spontaan aan bij het gesprek. Hij kan zich het centrum inmiddels nauwelijks meer zonder de bomen voorstellen. "Tien jaar geleden dachten we helemaal niet na over schaduw," vertelt hij. "Nu zeggen we juist: kom maar op met die schaduwplekken, want op warme dagen zijn ze goud waard. En in het voorjaar, dan staat de bloesem in de knoppen. Dat is machtig mooi en geeft direct sfeer.”
Volgens Peter, die al vijfenveertig jaar voor de gemeente werkt, past dit perfect bij de identiteit van Ermelo. “Groen, vitaal en zorgzaam zijn onze kernwaarden”. Lachend voegt hij eraan toe: “De volgorde is officieel anders hoor. Ik heb groen zelf maar vooropgezet. Investeren in een goede groeiplaats draagt echt bij aan een gezonde leefomgeving. Dat maakt dit project ook wel bijzonder: de keuzes die tien jaar geleden ondergronds werden gemaakt, bepalen nog iedere dag de kwaliteit van het centrum van Ermelo.”